Yorgunluğun Tedavisi: Yorgunluk bir hastalık olmamakla birlikte, hastalık kadar problemli bir durum olduğundan iyileştirilmesinde “tedavi” sözcüğü kullanılmaktadır. Kesin tedavi ruhsal ve bedensel olarak dinlenmek, yorgunluğu yaratan veya arttıran etmenleri ortadan kaldırmaktır. Yeterince derinleşen kaliteli bir uyku dinlenmenin temelidir. Uyku hijyenine özen gösterilerek dar zaman periyotlarında yapılan şekerleme uykuları yararlıdır. Alkolün uykuya dalmayı kolaylaştırdığı gerçektir ama uyku kalitesini bozduğu da unutulmamalıdır. Kafeinli içeceklerin uykuyu zorlaştırdığı; buna karşılık sütün (içerdiği L-Triptofan maddesinin Serotonin’i arttırması yoluyla) uykuya yardımcı olduğu bilinmektedir. Kafeinli içecekler (çay, kahve, kola), karbonhidratlı yiyecekler, gerinme hareketleri, ılık duş, yorgunluğu bir süre hafifletebilir. Uzun uçuş görevlerindeki ABD’li askeri pilotların yorgunluklarını gidermek için uçuş aralarında bolca kahve, kafein tablet, şeker, sigara, nikotin sakızı, meşrubat tükettikleri belirlenmiştir. Yorgunluğun rutin olmayan çarelerinden bir başkası da doping’dir. Stimulan ilaçlarla bazı askeri operasyonlarda kritik personelin performansı belirli süreler yüksek tutulabilmektedir. Yorgunluğun metabolik ve fizyolojik ölçütlerinin varolduğu, yani subjektif değil objektif yorgunluk kriterlerinin gözlendiği durumlarında bile, yüksek motivasyon ile bireyin fiziksel ve zihinsel performansını idame ettirmek mümkün olabilir. İyi bir lider, yüksek bir ideal ve takım ruhu olmak koşuluyla yapılan işlerde yorgunluk algısı azalır. 1974 Kamboçya harekâtında ABD Hava Kuvvetleri nakliye pilotları aylık maksimum uçuş süresinin hemen hemen 2 katı uçuşu kazasız olarak gerçekleştirilmişlerdir. Ama profesyonel işdünyasında canını ortaya koyacak motivasyonlar beklenemez; parasal avantajlar, prestij, kariyer ve iş keyfi ön plandadır. İşveren, işten duyulan tatmini (job satisfaction) arttırıcı tedbirleri dikkate alıyorsa, çalışma koşullarını iyileştiriyorsa, personelin yorgunluk algısı da, yakınmacı tutumları da azalacaktır. Her işkolunda bazen özel durum zorunluluklarıyla limit üstü çalışmalar gerekebilir, ama bunu sadece tatminli işgörenler tolere edebilir.
Yorgunluk Yönetimi: Dinlenmenin ertelenmesinin ve yorgunluğun uzatılmasının bir sınırı vardır; çünkü yorgunluğa alışılamaz, sadece katlanılır. Fiziksel, sosyal ve psikolojik streslere daha duyarlı insanların yorgunluğa tahammülleri de azdır. Tersine maço pilotlar gerçekte yorgun oldukları halde, sonraki görevler için kendi kapasitelerini yeterli (!) bulan, yorgunluklarını itiraf etmeyi zayıflık sayan insanlardır. İster yorgunluğa fazla duyarlı, ister iradesiyle buna katlanma durumunda, isterse yorgun olduğu halde bunu itiraf etmeyen kişilik yapısında olsun, uçuş emniyeti organizasyonları her türden insanları ve bütün durumları kapsayan bir yorgunluk yönetimi planlamalıdır. İşkolik insanların uyuma, eğlenme, oyun, seyahat gibi iş dışı etkinlikleri zaman kaybettirici ve gereksiz saymaları yanlıştır. Sürekli ve yoğun zihinsel çalışma içinde olan, aynı anda birçok iş ve sorunla uğraşan kişilerin bazen kendilerinden beklenmeyen büyük hatalar yaptıkları, en iyi bildikleri konularda bile bellek ve beceri kusurları gösterdikleri gözlenebilir. Pilot, hava trafik veya bakım personeli olsun; yorgun bir insanın (unutkanlık, dikkatsizlik, gerginlik veya hoşgörüsüzlük nedeniyle) yapacağı işlerde ve vereceği kritik kararlarda yanlışlıklar olacak ve bu durum kazalara zemin hazırlayacaktır.
Uçuşta pilotların yorgunluktan uyuklamalarını önlemek amacıyla, Almanya ve İngiltere’de sivil havacılıkta, uykuya geçişte gözlerin kapanmasına ve cilt gerginliğinin azalmasına duyarlı aletler geliştirilmekte ve bunlarla pilotun uyarılması üzerinde çalışılmaktadır.
Doç. Dr. Muzaffer ÇETİNGÜÇ
Havacılık Tıbbı Derneği Başkanı
23 Ağustos 2007 http://www.turkiyehaberci.com
Yorgunluk Yönetimi: Dinlenmenin ertelenmesinin ve yorgunluğun uzatılmasının bir sınırı vardır; çünkü yorgunluğa alışılamaz, sadece katlanılır. Fiziksel, sosyal ve psikolojik streslere daha duyarlı insanların yorgunluğa tahammülleri de azdır. Tersine maço pilotlar gerçekte yorgun oldukları halde, sonraki görevler için kendi kapasitelerini yeterli (!) bulan, yorgunluklarını itiraf etmeyi zayıflık sayan insanlardır. İster yorgunluğa fazla duyarlı, ister iradesiyle buna katlanma durumunda, isterse yorgun olduğu halde bunu itiraf etmeyen kişilik yapısında olsun, uçuş emniyeti organizasyonları her türden insanları ve bütün durumları kapsayan bir yorgunluk yönetimi planlamalıdır. İşkolik insanların uyuma, eğlenme, oyun, seyahat gibi iş dışı etkinlikleri zaman kaybettirici ve gereksiz saymaları yanlıştır. Sürekli ve yoğun zihinsel çalışma içinde olan, aynı anda birçok iş ve sorunla uğraşan kişilerin bazen kendilerinden beklenmeyen büyük hatalar yaptıkları, en iyi bildikleri konularda bile bellek ve beceri kusurları gösterdikleri gözlenebilir. Pilot, hava trafik veya bakım personeli olsun; yorgun bir insanın (unutkanlık, dikkatsizlik, gerginlik veya hoşgörüsüzlük nedeniyle) yapacağı işlerde ve vereceği kritik kararlarda yanlışlıklar olacak ve bu durum kazalara zemin hazırlayacaktır.
Uçuşta pilotların yorgunluktan uyuklamalarını önlemek amacıyla, Almanya ve İngiltere’de sivil havacılıkta, uykuya geçişte gözlerin kapanmasına ve cilt gerginliğinin azalmasına duyarlı aletler geliştirilmekte ve bunlarla pilotun uyarılması üzerinde çalışılmaktadır.
Doç. Dr. Muzaffer ÇETİNGÜÇ
Havacılık Tıbbı Derneği Başkanı
23 Ağustos 2007 http://www.turkiyehaberci.com